MOZAİKLER ŞEHRİ: ZEUGMA

MOZAİKLER ŞEHRİ: ZEUGMA

Temmuz 21, 2021 0 Yazar: Yeliz Şeyda Elvan

Geçtiğimiz haftalarda kaçak kazılar sırasında bulunan mozaiklerin yeni kazı alanları ve güvenlik önlemleriyle haber olmasıyla kendini hatırlatan Zeugma Antik Kentiyle ilgili bilgileri sizler için derledik.

Zeugma şehrinin isim babası Roma İmparatorluğudur. Ama şehrin geçmişi Roma İmparatorluğuyla başlamıyor. MÖ 300 yılında Büyük İskender’in generallerinden olan I. Seleukos’un kurduğu “Selevkaya Euphrates” ve eşi Apama’nın kurduğu “Apama” şehirlerinin köprü ile birleşmesinden oluşan antik şehirdir.  Yaklaşık olarak 20 bin dönümlük bir arazide, Fırat Nehri’nin karşılıklı iki yakasında ve İpek Yolu üzerinde kurulmuştur. Milattan önce 1. yüzyılda ise kent Kommagene Krallığı’nın 4 büyük şehrinden birisi oldu. Milattan sonra 1. yüzyılda ise şehir, Roma İmparatorluğu’nun topraklarına girdi ve şehrin adı “köprü”, “geçit” anlamlarına gelen “Zeugma” olarak değiştirildi. 252 yılında Sasani İmparatorluğu’nun Kralı I. Şâpûr, Zeugma’yı Roma İmparatorluğu’nun elinden aldı. Kralı I. Şâpûr şehri ele geçirdikten sonra şehir yağmalanmış büyük bölümü tahrip olmuştur. Yangın geçirdiğine dair kanıtlar bulunmaktadır. Ancak 4 yüzyılda Zeugma, tekrar Roma İmparatorluğu’nun eline geçti. Ne yazık ki bu durum şehrin eski ihtişamlı günlerine dönmesine yeterli olmadı. 7. yüzyılda ise şehir, İslam akınlarına uğrayarak terk edildi. 10 ve 12. yüzyıllarda ise Zeugma’da İslami yerleşim yerleri kuruldu. Bundan sonra yaşam devam etse de Roma dönemindeki ihtişamlı günlerine geri dönememiştir. O zamanki süslemelere ve mozaiklere yaklaşılamamıştır. Zeugma gün yüzüne çıkarılmış ve yazının başında bahsettiğim gibi çıkarılmaya devam eden mozaikleri ile dünyada bu konuda hatırı sayılır bir yer kazanmıştır. Çıkarılan örnekler şehrin bir mozaik şehri olduğunu göstermektedir. 1987 de kazılara başlanmıştır. İlk bulunan mozaikler 2500 metrelik alan kaplamaktadır. Yapılan yeni buluntu kazılarıyla bu rakamlar artmaktadır. Bulunan mozaikler Zeugma Mozaik Müzesinde sergilenmektedir.

Yapılan kaçak kazıya yapılan baskından sonra bulunan yeni mozaiklerden sonra benim aklıma gelen tek soru ya daha çoğu varsa ya Belkıs köyü tarihin üstünde yaşıyorsa ya bizim topraklarımız bilinenden çok daha fazlasını vaat ediyorsa. Bunu ancak zamanla öğrenebiliriz.

Son olarak bazı hap bilgiler:

  • Zeugma şehirde bulunan 100.000 “Bulla” ile dünya rekortmenidir.

Bulla: mühür yerine kullanılan baskılardır.

  • Pandemi döneminde Zeugma Müzesi sanal tur ile 1 milyondan fazla ziyaretçiye ev sahipliği yapmıştır.