Gıda Zehirlenmeleri

Gıda Zehirlenmeleri

Mayıs 10, 2021 0 Yazar: Özge Boncukluoğlu

 Bugün herkesin hayatında en az bir kere yaşadığını düşündüğüm benimde bir zamanlar başıma gelmiş bir konudan bahsedeceğim. Yaşam faaliyetlerimizi sürdürmek amacıyla tükettiğimiz bir yiyecek veya içecekten bazen toksin maddeler vücudumuza girebiliyor ve mide ağrısı , bulantı gibi şikayetlerimiz sonucunda kendimizi hasta hissedip daha şiddetli belirtiler ile de hastaneye başvurabiliyoruz. Evet tahmin ettiğiniz gibi  gıda zehirlenmelerinden bahsedeceğim. Gıda zehirlenmeleri neden olur ? ,  Belirtileri nelerdir ? , Besin zehirlenmeleri kimlerde daha risklidir ?.  Aynı besini tüketen iki kişiden niye biri zehirlenirken diğeri zehirlenmez ? . Bu vb. soruların cevaplarını bu yazıda bulabileceğinizden emin olabilirsiniz. Gelin birlikte konuyla ilgili bilgi sahibi olalım.

 Gıda zehirlenmesi , herhangi bir gıda veya içeceğin tüketilmesi sonucu meydana gelen intoksikasyon veya enfeksiyon durumunun ortaya çıkması olarak tanımlanır. Besin intoksikasyonları , toksin (zehir) üreten bazı bakterilerin ürettiği toksin madde içeren yiyeceğin tüketilmesi ile oluşan , besin enfeksiyonları ise zararlı bakterilerin ürediği yiyeceğin tüketilmesiyle oluşan besin zehirlenmeleridir. Şimdi merak ettiğiniz bir sorunun cevabını vereceğim .

Peki bu gıda zehirlenmeleri neden oluyor ?

Gıda zehirlenmeleri genellikle çapraz kontaminasyon kaynaklı oluyor. Çapraz kontaminasyon ,  zararlı organizmaların bir yüzeyden diğer yüzeye aktarılması olarak tanımlanır. Özellikle salatalar veya çiğ yemeğe hazır yiyecekler için yaygın bir sorundur. Bu türdeki yiyecekler pişirilmediğinden zararlı organizmaların vücuda girmesi daha kolay olup gıda zehirlenmelerine yol açabilmektedir. Ayrıca kötü muhafaza koşulları altında bulunan gıdalarda da mikrobiyal çoğalma ve toksin üretimi zehirlenmelere neden olabilmektedir.

Zehirlenmeler sonucunda bireylerde meydana gelebilecek belirtiler nelerdir ?

Gıda zehirlenmeleri belirtileri arasında başlıca mide ağrısı ve bulantı yer alır. Sıkça rastlanan diğer belirtiler arasında şiddetli karın ağrısı ,  ishal , kusma  ve  zehirlenmenin derecesine bağlı olarak yüksek ateş , kaslarda şiddetli ağrılar , bilinç kaybı gibi belirtiler de görülebilmektedir.

Bireylerin kontamine olmuş yiyecekleri yedikten sonra gösterebilecekleri tepki  yani hasta olup olmayacaklarını belirleyen bazı faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler içerisinde : Besinin ne oranda kontamine olduğu , besindeki bakteri ve toksin miktarı ve tüketilen besinin miktarına bağlıdır. İlaveten , bu faktörler dışında bireyin yaşı ve sağlık durumu da etkili olabilmektedir. Yaş ve sağlık faktöründen biraz bahsedecek olursak , zehirlenmeler herkes de görülebileceği gibi bazı kişilerde daha duyarlı hale gelebiliyor. Örnek verecek olursam : Bebekler ve çocuklarda bağışıklık sisteminin tam olarak gelişmediği , gebelerde metabolizma ve dolaşımdaki değişiklikler , diyabet , karaciğer hastalıkları ve kanser tedavisi gören bireylerde de bağışıklık sistemi  zayıf olabileceğinden , besin zehirlenmeleri daha riskli seyredebiliyor. Şimdi gelelim benim gibi sizlerin de daha çok merak ettiğini düşündüğüm , “ Aynı besini tükettiğimiz halde niye ben zehirlenirken yanımdaki kişi zehirlenmedi ? ” sorusunun cevabına . 5 yıl önce bende yediğim bir peynir yüzünden gıda zehirlenmesine maruz kalmışken benimle birlikte aynı peyniri tüketen kişilerde herhangi bir belirti olmamıştı işte tam olarak bu yüzden bende bu sorunun cevabını almak istiyorum . Bakalım cevabı neymiş J . Gıda zehirlenmelerine asıl neden olan  , tüketilen besinin hastalığa neden olan mikroorganizmalara sahip olması (patojen) ve besinin ürettiği toksin miktarıdır. Ancak besinlerde zehirlenmeye yol açabilmesi için bu  patojenik mikroorganizmaların belirli miktarda tüketilmesi gerekmektedir. Her mikroorganizmanın türüne göre de bu durum farklılık gösterebilmektedir. Örneğin bir mikroorganizmadan  yalnızca 20 tane tüketmek zehirlenmeye neden olabilirken , başka bir mikroorganizma için bu sayı 1 milyonu geçebilmektedir . Asıl sorumuzun cevabına gelecek olursak , aynı gıdayı tüketen iki kişiden biri patojenik mikroorganizmaların daha çok ürediği kısmı tüketip hasta olurken diğeri ise gıdadaki mikroorganizmanın daha az ürediği kısmı veya daha önce de bahsettiğim gibi yaş ve sağlık durumu açısından az risk bulundurduğu için hasta olmamaktadır. Sonuç olarak , aynı yiyeceği tüketen kişilerden biri hasta olurken diğeri olmayabilir.

 Gıda zehirlenmeleri hakkında benim söyleyeceklerim bu kadar ama sizlerle birkaç bir şey daha paylaşmadan yazıyı sonlandırmak istemiyorum. Tükettiğimiz gıdalar sonucunda hastalığa yakalanmamak için evlerimize aldığımız gıdaların temizlik ve hijyenini sağlamayı , uygun koşullarda muhafaza etmeyi unutmayalım. Ayrıca biz tüketicilerin gıda zehirlenmelerine engel olmak amacıyla da Dünya Sağlık Örgütü’nün Gıda Güvenliği Açısından  “Altın Kurallar” olarak tanımlanan maddelerini de okumanızı mutlaka tavsiye ederim.